دعوای مطالبه سهم الارث

دعوای مطالبه سهم الارث زمانی مطرح می شود که ورثه پس از فوت مورث و مشخص شدن سهم الارث خود (خواه با تقسیم ترکه یا صرفاً بر اساس قانون)، با امتناع یا تصرف غیرقانونی شخص دیگری (اعم از وارث یا غیروارث) از تحویل سهم خود مواجه شوند. این دعوا مستقیماً به دنبال الزام متصرف به بازگرداندن سهم است.

این چالش حقوقی که اغلب با پیچیدگی ها و دغدغه های فراوان همراه است، نیازمند درکی عمیق از مبانی قانونی، رویه قضایی و تفاوت های اساسی آن با سایر دعاوی ارثی، به ویژه دعوای تقسیم ترکه است. هدف از این مقاله، ارائه یک راهنمای جامع و کاربردی برای وراثی است که با مشکل عدم دریافت سهم الارث خود مواجه هستند و قصد دارند از طریق مراجع قانونی، حق خود را مطالبه کنند. ما در این نوشتار، ضمن شفاف سازی مفاهیم بنیادین، به بررسی گام به گام مراحل طرح دعوا، مدارک لازم، مراجع صالح و نکات حقوقی کلیدی خواهیم پرداخت تا خوانندگان با بینشی روشن و تخصصی، مسیر احقاق حق خود را بپیمایند و به پاسخ دغدغه های حقوقی خود دست یابند.

مفاهیم بنیادی ارث و سهم الارث

قبل از ورود به بحث اصلی دعوای مطالبه سهم الارث، لازم است برخی مفاهیم اساسی در حوزه ارث و وراثت را مرور کنیم. درک این مفاهیم، پایه و اساس هرگونه اقدام حقوقی مرتبط با ترکه و سهم الارث است.

سهم الارث چیست؟

سهم الارث در واقع همان بخش یا حصه قانونی است که هر یک از وراث طبقاتی متوفی، طبق احکام شرعی و قوانین مدنی، از مجموعه اموال و دارایی های باقی مانده از متوفی (ترکه) به ارث می برند. این سهم می تواند به صورت کسری معین (مانند یک دوم، یک چهارم، یک هشتم) یا به نسبت مشخصی از کل اموال باشد که قانون گذار برای هر طبقه و درجه از وراث تعیین کرده است.

ترکه و ماترک چیست؟

اصطلاحات ترکه یا ماترک به کلیه اموال، دارایی ها، حقوق مالی و دیون (بدهی ها) یک فرد پس از فوت او اشاره دارد. این مجموعه شامل اموال منقول (مانند خودرو، وجه نقد، سهام، اثاثیه) و اموال غیرمنقول (مانند زمین و ساختمان)، مطالبات متوفی از دیگران، و همچنین کلیه بدهی ها و تعهدات مالی او می شود. وراث تنها پس از کسر دیون، حقوق واجب الاداء و وصایای متوفی، مالک خالص ترکه می شوند.

گواهی انحصار وراثت: سنگ بنای دعاوی ارثی

گواهی انحصار وراثت سندی رسمی و حقوقی است که توسط مراجع قضایی صادر می شود و هویت وراث قانونی متوفی را به همراه میزان سهم الارث هر یک به صورت دقیق مشخص می کند. این گواهی در دو نوع محدود (برای ترکه با ارزش کمتر از مبلغی معین) و نامحدود (برای ترکه با هر ارزشی) صادر می شود و به عنوان اولین و مهم ترین مدرک برای هرگونه اقدام حقوقی مرتبط با ارث، از جمله دعوای مطالبه سهم الارث، ضروری است. بدون این گواهی، اثبات سمت وراثتی خواهان امکان پذیر نخواهد بود.

چه زمانی سهم الارث به وراث تعلق می گیرد؟

مطابق مواد ۸۶۷ و ۸۶۸ قانون مدنی، ارث به محض فوت مورث محقق می شود و وراث به صورت قهری (اجباری و بدون نیاز به قصد) مالک ترکه او می گردند. اما این مالکیت مطلق نیست. در واقع، تصرف وراث در ترکه و تقسیم آن منوط به انجام اموری است، از جمله:

• ادای دیون و تعهدات مالی متوفی.
• پرداخت حقوق واجب الاداء (مانند مهریه یا نفقه معوقه).
• انجام وصایای متوفی (تا یک سوم از ترکه).

پس از انجام این امور، آنچه باقی می ماند، ترکه خالص است که باید بین وراث تقسیم شود. در عمل، دریافت گواهی انحصار وراثت اولین گام در راستای شناسایی رسمی این مالکیت و سهم الارث هر وارث است.

تمایز اساسی: دعوای مطالبه سهم الارث در مقابل دعوای تقسیم ترکه

یکی از مهم ترین ابهامات در دعاوی مربوط به ارث، تفاوت بین دعوای تقسیم ترکه و دعوای مطالبه سهم الارث است. درک صحیح این تمایز، کلید انتخاب مسیر حقوقی درست و موفقیت در پرونده های مربوطه است.

دعوای تقسیم ترکه چیست و چه هدفی دارد؟

دعوای تقسیم ترکه زمانی مطرح می شود که پس از فوت مورث، چندین وارث وجود داشته باشند و این وراث بر سر نحوه تقسیم اموال مشاعی که از متوفی باقی مانده، به توافق نرسند. در چنین حالتی، هدف اصلی این دعوا، خروج مال از حالت اشاعه و تقسیم عین اموال یا فروش آن ها و تقسیم بهای حاصله بین وراث است. ماهیت این دعوا، عمدتاً ناظر بر روابط بین وراث و تقسیم اموال است، نه مطالبه سهمی که قبلاً مشخص و از تصرف خارج شده باشد.

چه کسانی می توانند درخواست تقسیم ترکه را مطرح کنند؟

درخواست تقسیم ترکه می تواند توسط یکی از اشخاص زیر مطرح شود:

• هر یک از وراث.
• وصی (در صورتی که اختیار تقسیم ترکه به او داده شده باشد).
• طلبکاران متوفی (در شرایط خاص و به منظور وصول مطالبات خود).

نحوه دادخواست تقسیم ترکه

برای طرح دعوای تقسیم ترکه، یکی از وراث یا وکیل او باید دادخواستی به دادگاه صالح ارائه دهد. در این دادخواست، معمولاً خواسته تقسیم ترکه عنوان می شود و تمامی وراث دیگر به عنوان خوانده دعوا قید می گردند. مدارک اصلی شامل گواهی فوت و گواهی انحصار وراثت است و در صورت لزوم، اسناد مالکیت اموال نیز ضمیمه می شود.

دعوای مطالبه سهم الارث چیست و چه زمانی مطرح می شود؟

دعوای مطالبه سهم الارث زمانی به کار می رود که سهم هر یک از وراث از ترکه، یا به موجب قانون به صورت مشخص تعیین شده باشد یا ترکه قبلاً با توافق وراث یا با حکم دادگاه تقسیم گردیده باشد. اما یکی از وراث یا شخص ثالثی، سهم مشخص شده خواهان را تصرف کرده و از تحویل آن به او امتناع می ورزد. در این حالت، هدف از دعوا، الزام متصرف به تحویل عین سهم الارث یا پرداخت قیمت آن است. این دعوا، ماهیتی شبیه به دعوای خلع ید یا رفع تصرف عدوانی دارد، با این تفاوت که خواهان، وارث متصرف علیه است و خواسته، سهم قانونی او از ترکه.

یک نکته حقوقی بسیار مهم که رویه قضایی نیز بر آن تأکید دارد، این است که دعوای مطالبه سهم الارث الزاماً فرع بر دعوای تقسیم ترکه نیست. به عبارت دیگر، ممکن است ترکه هنوز به صورت رسمی تقسیم نشده باشد، اما سهم الارث هر وارث بر اساس قانون (مانند سهم یک هشتم زوجه یا سهم پسر و دختر) مشخص و معین باشد. اگر در چنین وضعیتی، یک وارث سهم وارث دیگر را به تصرف خود درآورد و از استرداد آن خودداری کند، وارث متضرر می تواند مستقیماً دعوای مطالبه سهم الارث را مطرح کند.

نظریه مشورتی شماره 7/1401/24 مورخه 28-04-1401 اداره کل حقوقی قوه قضائیه صراحتاً بیان می دارد که دعوای مطالبه سهم الارث با دعوای تقسیم ترکه متفاوت است و الزاماً فرع بر تقسیم ترکه نیست. همین که تصفیه ترکه صورت گرفته باشد، دعوای مطالبه سهم الارث قابل استماع است.

جدول مقایسه جامع و کاربردی: تقسیم ترکه و مطالبه سهم الارث

برای درک بهتر تفاوت های این دو دعوا، جدول زیر می تواند بسیار مفید باشد:

ویژگی	دعوای تقسیم ترکه	دعوای مطالبه سهم الارث
هدف اصلی	خروج مال مشاع از اشاعه و تقسیم عین یا بهای آن	الزام متصرف به تحویل سهم مشخص شده یا پرداخت قیمت آن
زمان طرح	زمانی که وراث بر سر نحوه تقسیم ترکه مشاع توافق ندارند.	زمانی که سهم الارث مشخص شده، اما متصرف از تحویل آن خودداری می کند.
خواهان	یکی از وراث یا طلبکار متوفی	وارثی که سهم او تصرف شده است.
خوانده	تمامی وراث دیگر (که با خواهان توافق ندارند)	شخصی که سهم الارث خواهان را تصرف کرده (می تواند وارث یا غیروارث باشد).
مرجع صالح	دادگاه آخرین اقامتگاه متوفی (ماده ۲۰ قانون آیین دادرسی مدنی)	دادگاه محل اقامت خوانده یا دادگاه محل وقوع مال غیرمنقول (در صورت مطالبه عین مال غیرمنقول)
ماهیت دعوا	غیرمالی (در برخی موارد مالی)	مالی (هزینه دادرسی بر اساس ارزش خواسته)
نتیجه	حکم بر تقسیم عین یا فروش مال و تقسیم ثمن	حکم بر استرداد سهم الارث (عین یا قیمت)
پیچیدگی	معمولاً پیچیده تر، نیاز به ارجاع به کارشناسی افراز یا تقویم	ممکن است ساده تر باشد، اگر سهم و تصرف قابل اثبات باشد.

راهنمای گام به گام طرح دعوای مطالبه سهم الارث

طرح دعوای مطالبه سهم الارث، مانند هر دعوای حقوقی دیگر، نیازمند رعایت مراحل و تشریفات خاصی است. در ادامه، این مراحل را به صورت گام به گام توضیح می دهیم.

شرایط و ارکان دعوا: پیش نیازهای قانونی

برای طرح موفقیت آمیز دعوای مطالبه سهم الارث، وجود شرایط و ارکان زیر ضروری است:

1. اثبات فوت مورث: اولین و بدیهی ترین شرط، فوت مورث است که با ارائه گواهی فوت اثبات می شود.
2. اثبات وراثت خواهان: خواهان باید وارث متوفی باشد و این موضوع با ارائه گواهی انحصار وراثت (ترجیحاً نامحدود) به اثبات می رسد. این گواهی مشخص می کند خواهان از کدام طبقه و درجه وراث است.
3. احراز سهم الارث خواهان: لازم است سهم الارث قانونی خواهان از ترکه مشخص باشد. این امر می تواند ناشی از قانون (مانند سهم زوج یا زوجه)، یا بر اساس تقسیم نامه رسمی یا عادی بین وراث باشد. حتی اگر ترکه هنوز تقسیم نشده باشد، سهم قانونی هر وارث در بسیاری از موارد قابل احراز است.
4. امتناع خوانده از تحویل سهم الارث و تصرف یا غصب آن: باید اثبات شود که خوانده سهم الارث مشخص شده خواهان را به تصرف خود درآورده و از تحویل آن خودداری می کند. این تصرف می تواند به صورت غصب، یا صرفاً امتناع از تحویل عین مال باشد.

مدارک لازم و ضروری برای طرح دعوا

جمع آوری مدارک لازم، گام حیاتی در هر دعوای حقوقی است. برای دعوای مطالبه سهم الارث، مدارک زیر معمولاً مورد نیاز هستند:

• گواهی فوت مورث: برای اثبات فوت شخص.
• گواهی انحصار وراثت (ترجیحاً نامحدود): برای اثبات رابطه وراثتی و سهم الارث خواهان.
• اسناد اثبات مالکیت مورث بر اموال: شامل سند رسمی ملک، مدارک خودرو، اسناد حساب بانکی، سهام، اوراق مشارکت و هر مدرک دیگری که مالکیت متوفی بر اموال را نشان دهد.
• سند رسمی یا عادی تقسیم ترکه (در صورت وجود): اگر ترکه قبلاً با توافق وراث تقسیم شده و سهم خواهان در آن مشخص شده است.
• هرگونه مدرک اثباتی مبنی بر تصرف خوانده یا امتناع وی از تحویل سهم: این مدارک می تواند شامل شهادت شهود، مکاتبات، پیامک ها، یا اقرارنامه باشد که نشان دهد خوانده سهم خواهان را در اختیار دارد و تحویل نمی دهد.
• وکالت نامه وکیل (در صورت استفاده از وکیل).

تعیین مرجع صالح برای رسیدگی به دعوا

تعیین دادگاه صالح برای طرح دعوا بسیار مهم است. اصول کلی صلاحیت دادگاه ها در ماده ۲۰ قانون آیین دادرسی مدنی بیان شده است. در دعوای مطالبه سهم الارث:

• اگر خواسته عین مال غیرمنقول (مانند ملک) باشد، دادگاه محل وقوع آن مال صالح به رسیدگی است.
• اگر خواسته مال منقول (مانند وجه نقد، سهام، خودرو) یا قیمت مال غیرمنقول (در صورت تعذر تحویل عین) باشد، دادگاه محل اقامت خوانده صالح به رسیدگی است.

به عنوان مثال، اگر سهم الارث خواهان یک باب منزل مسکونی در تهران باشد که توسط یکی از وراث در اصفهان تصرف شده، دادگاه تهران (محل وقوع ملک) صالح به رسیدگی است. اما اگر سهم الارث وجه نقدی باشد که در حساب بانکی خوانده در اصفهان است، دادگاه اصفهان (محل اقامت خوانده) صالح خواهد بود.

نحوه تنظیم و ثبت دادخواست مطالبه سهم الارث

دادخواست، سند رسمی آغازگر دعواست و باید با دقت فراوان تنظیم شود:

• خواهان: مشخصات کامل وارثی که سهم او تصرف شده است.
• خوانده: مشخصات دقیق شخصی که سهم الارث خواهان را تصرف کرده و از تحویل آن امتناع می ورزد. (برخلاف دعوای تقسیم ترکه، نیازی نیست تمامی وراث به عنوان خوانده قید شوند، مگر اینکه همه در تصرف سهم خواهان شریک باشند.)
• خواسته: مطالبه عین سهم الارث یا در صورت تعذر، مطالبه قیمت سهم الارث. تعیین خواسته به این صورت، خواسته را مردد نمی کند، زیرا دو خواسته در طول یکدیگر قرار گرفته اند نه در عرض. به عنوان مثال، اگر خواهان در ابتدا عین مال را مطالبه کند و در صورت عدم امکان تحویل عین (مانند تلف شدن مال)، مطالبه قیمت را درخواست نماید، این خواسته کاملاً قانونی و قابل قبول است.
• دلایل و مستندات: تمامی مدارکی که پیش تر ذکر شد، در این بخش باید به صورت کامل و دقیق لیست و ضمیمه شوند.
• پرداخت هزینه دادرسی: دعوای مطالبه سهم الارث، یک دعوای مالی محسوب می شود. هزینه دادرسی بر اساس ارزش خواسته (ارزش سهم الارث مطالبه شده) محاسبه و باید از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی پرداخت شود. تعیین دقیق ارزش خواسته، گاهی نیازمند کارشناسی است و نقش مهمی در محاسبه هزینه دادرسی دارد.

پس از تنظیم دقیق، دادخواست باید از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی به دادگاه صالح ارسال شود.

روند رسیدگی در دادگاه و صدور حکم

پس از ثبت دادخواست، روند رسیدگی در دادگاه آغاز می شود:

1. تبادل لوایح: دادگاه دادخواست را برای خوانده ارسال می کند تا او نیز دفاعیات خود را در قالب لایحه به دادگاه ارائه دهد.
2. جلسات دادرسی: در صورت لزوم، جلسات دادرسی برای شنیدن اظهارات طرفین و بررسی مدارک برگزار می شود.
3. تحقیقات محلی و ارجاع به کارشناسی: در برخی موارد، دادگاه ممکن است برای احراز تصرف، ارزش مال یا وضعیت ترکه، دستور تحقیقات محلی یا ارجاع امر به کارشناس رسمی دادگستری را صادر کند.
4. نکات مهم در دفاعیات: خواهان باید توانایی اثبات مالکیت متوفی بر مال، وراثت خود، سهم قانونی اش و تصرف خوانده را داشته باشد. خوانده نیز می تواند با ارائه دلایل مانند اثبات عدم تصرف، اثبات انتقال قانونی سهم، یا ادعای مالکیت خود بر آن مال، از خود دفاع کند.
5. صدور رأی: پس از تکمیل تحقیقات و دفاعیات، دادگاه رأی بدوی خود را صادر می کند.
6. امکان اعتراض: رأی بدوی قابل تجدیدنظرخواهی در دادگاه تجدیدنظر استان و در صورت وجود شرایط خاص، قابل فرجام خواهی در دیوان عالی کشور است. پس از طی مراحل اعتراض و قطعیت رأی، حکم قابل اجرا خواهد بود.

نکات حقوقی مهم، چالش ها و رویه قضایی

در این بخش، به برخی از نکات حقوقی مهم و چالش های عملی در دعوای مطالبه سهم الارث می پردازیم که آگاهی از آن ها برای وراث و حقوق دانان ضروری است.

مواد قانونی کلیدی مرتبط

دعوای مطالبه سهم الارث از نظر حقوقی ریشه در چندین ماده قانونی دارد. مواد زیر از قانون مدنی و قانون آیین دادرسی مدنی و قانون امور حسبی به طور مستقیم یا غیرمستقیم با این دعوا مرتبط هستند:

• مواد ۳۰۱، ۳۰۸، ۳۱۰، ۳۱۱، ۳۱۲ قانون مدنی: این مواد مربوط به غصب و استیلاء بر مال غیر است و اساس حقوقی مطالبه عین مال غصب شده را فراهم می آورند. سهم الارث نیز در صورت تصرف غیرقانونی، مشمول این قواعد خواهد بود.
• مواد ۸۶۷ و ۸۶۸ قانون مدنی: مالکیت وراث بر ترکه به محض فوت مورث را تصریح می کنند.
• ماده ۸۷۰ قانون مدنی: بیان می دارد که حقوق و دیون به ترکه میت تعلق می گیرد و بعد از آن است که وراث می توانند در ترکه تصرف کنند.
• ماده ۲۰ قانون آیین دادرسی مدنی: در مورد صلاحیت محلی دادگاه ها، که در تعیین مرجع صالح برای دعوا کاربرد دارد.
• ماده ۲۶۰ قانون امور حسبی: این ماده به تصفیه ترکه و انجام امور مربوط به آن اشاره دارد که می تواند پیش زمینه ای برای مطالبه سهم الارث باشد.

اسقاط مالم یجب و باطل بودن توافقات قبلی

گاهی ممکن است یکی از وراث در زمان حیات مورث، با توافقی سهم خود را از ترکه آینده اسقاط کرده باشد (مثلاً در ازای دریافت مالی، اقرار کرده باشد که دیگر حقی بر ارث ندارد). این نوع توافق، تحت عنوان اسقاط مالم یجب (ساقط کردن حقی که هنوز به وجود نیامده است) در نظام حقوقی ایران باطل و بی اثر تلقی می شود. به این دلیل که ارث با فوت مورث محقق می شود و تا قبل از آن، هیچ حقی برای وارث بر ترکه به وجود نیامده که قابل اسقاط باشد.

نظریه مشورتی شماره 7/1400/1534 مورخه 15-04-1401 اداره کل حقوقی قوه قضائیه به صراحت بیان می دارد که دریافت حصه توسط یکی از وراث احتمالی به عنوان سهم الارث در زمان حیات مورث و اسقاط حق بعدی وی بر سهم الارث فاقد اثر حقوقی است. این نظریه تأکید می کند که مطالبه سهم الارث از سوی چنین فردی با منع قانونی مواجه نیست، هرچند مالی که در زمان حیات متوفی دریافت کرده، جزء دارایی های حین فوت مورث تلقی شده و سهم الارث وراث بر این مبنا محاسبه می شود.

امکان طرح همزمان دعوای تقسیم ترکه و مطالبه سهم الارث

همانطور که پیش تر اشاره شد، این دو دعوا از یکدیگر متمایزند و الزامی به تقدیم یکی بر دیگری نیست. در برخی موارد، می توان این دو دعوا را همزمان طرح کرد، به ویژه زمانی که بخشی از ترکه هنوز مشاع است و بخشی دیگر توسط یکی از وراث تصرف شده است. با این حال، باید در دادخواست، خواسته هر یک از دعاوی به طور مستقل و با رعایت شرایط قانونی هر یک مطرح شود. دادگاه می تواند به هر دو دعوا در یک پرونده رسیدگی کند یا آن ها را تفکیک نماید.

مطالبه اجرت المثل ایام تصرف سهم الارث

چنانچه سهم الارث خواهان برای مدتی توسط خوانده تصرف شده باشد، خواهان علاوه بر مطالبه اصل سهم الارث، حق دارد اجرت المثل ایام تصرف آن را نیز مطالبه کند. این حق، بر اساس اصول ضمان قهری و قاعده ید ضامن در فقه و حقوق، به خواهان تعلق می گیرد. میزان اجرت المثل معمولاً توسط کارشناس رسمی دادگستری تعیین می شود که با توجه به نوع مال، مدت تصرف، و منافع احتمالی که در آن مدت ایجاد شده، مبلغی را برآورد می کند.

وضعیت سهم الارث غایب مفقودالاثر و محجورین

حفظ حقوق وراث خاص، مانند غایب مفقودالاثر (فردی که از او خبری نیست و محل او نامعلوم است) و محجورین (صغار، مجانین و سفیهان)، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در چنین مواردی، قیم یا ولی قهری آن ها باید از طرف غایب یا محجور اقدام به مطالبه سهم الارث کند. دادگاه نیز با حساسیت بیشتری این دعاوی را بررسی می کند تا حقوق این افراد تضییع نشود. برای غایب مفقودالاثر، تا زمانی که حکم موت فرضی صادر نشده باشد، اموال او تحت مدیریت امین قرار می گیرد و سهم الارث نیز باید به حساب او واریز یا به امین او تحویل شود.

اشتباهات رایج در طرح دعوا و چالش های عملی

در طول مسیر طرح دعوای مطالبه سهم الارث، ممکن است اشتباهاتی رخ دهد که به طولانی شدن فرآیند یا حتی رد دعوا منجر شود. برخی از این اشتباهات و چالش ها عبارتند از:

• عدم ارائه مدارک کامل: نقص در ارائه گواهی فوت، گواهی انحصار وراثت یا اسناد مالکیت مورث می تواند به رد دعوا یا صدور قرار عدم استماع منجر شود.
• اشتباه در تعیین خوانده: اگر شخصی که سهم الارث را در تصرف ندارد به عنوان خوانده معرفی شود، دعوا رد خواهد شد.
• اشتباه در تعیین خواسته: عدم وضوح در مطالبه عین یا قیمت سهم الارث یا عدم ارائه دلیل بر تعذر مطالبه عین، می تواند مشکل ساز باشد.
• عدم توانایی اثبات تصرف: اثبات اینکه خوانده سهم الارث را به تصرف خود درآورده و از تحویل آن امتناع می کند، گاهی دشوار است و نیاز به شواهد و دلایل محکم دارد.
• پیچیدگی ارزش گذاری ترکه: در برخی موارد، ارزش گذاری دقیق سهم الارث (به ویژه در اموال خاص یا سهام شرکت ها) نیازمند کارشناسی های پیچیده است که زمان بر خواهد بود.

مرور زمان در دعوای مطالبه سهم الارث

یکی از سؤالات مهم این است که آیا دعوای مطالبه سهم الارث مشمول مرور زمان (مهلت قانونی برای طرح دعوا) می شود؟ در نظام حقوقی ایران و پس از انقلاب اسلامی، با الغاء مواد مربوط به مرور زمان در دعاوی حقوقی، اصالتاً دعاوی حقوقی مشمول مرور زمان نمی شوند. بنابراین، دعوای مطالبه سهم الارث، فارغ از زمان فوت مورث یا زمان تصرف، همواره قابل طرح و استماع است. به عبارت دیگر، وارث هر زمان که متوجه تصرف غیرقانونی در سهم الارث خود شود، می تواند برای احقاق حق خود اقدام کند و محدودیتی از نظر زمانی برای او وجود ندارد. با این حال، هر چه زمان بیشتری از تصرف بگذرد، ممکن است اثبات موضوع دشوارتر و پیچیده تر شود.

نتیجه گیری

دعوای مطالبه سهم الارث یکی از مهم ترین و رایج ترین دعاوی در حوزه ارث است که به وراث این امکان را می دهد تا در صورت تصرف غیرقانونی یا امتناع از تحویل سهم الارث خود توسط دیگری، از طریق مراجع قضایی حق خود را پیگیری کنند. درک تفاوت اساسی این دعوا با دعوای تقسیم ترکه، آشنایی با شرایط، مدارک و مراحل قانونی آن، و همچنین آگاهی از نکات حقوقی مهم مانند اسقاط مالم یجب و امکان مطالبه اجرت المثل ایام تصرف، برای هر وارثی که با چنین وضعیتی مواجه است، حیاتی است.

مسیر حقوقی مطالبه سهم الارث می تواند پیچیده و چالش برانگیز باشد. از این رو، توصیه می شود قبل از هرگونه اقدام، با وکیل متخصص در دعاوی ارث مشورت کنید. یک وکیل مجرب می تواند با تحلیل دقیق وضعیت حقوقی شما، جمع آوری مدارک لازم، تنظیم صحیح دادخواست و دفاع مقتدرانه در دادگاه، شانس موفقیت شما را به طرز چشمگیری افزایش داده و از بروز اشتباهاتی که منجر به اتلاف وقت و هزینه می شود، جلوگیری کند. هوشمندی در این مسیر حقوقی، ضامن احقاق کامل و به موقع حقوق شما خواهد بود.