نحوه روغن کاری موتور کولر آبی

وقتی کولر آبی بعد از چند ساعت کار مداوم صدای زوزه یا ساییدگی می دهد، شاید سریع به سراغ تسمه یا موتور بروید، در حالی که گاهی مشکل از چند قطره روغن است که باید مدت ها پیش به قسمت های متحرک می رسید. موتور کولر به تنهایی عامل چرخش پروانه نیست و مجموعه ای از موتور، پولی، تسمه، شفت و یاتاقان ها باید بدون اصطکاک اضافی کنار هم کار کنند تا پروانه بتواند با سرعت مناسب بچرخد. آموزش روغن کاری کولر آبی به صورت گام به گام را در این مطلب با هم بررسی می کنیم.

مراحل روغن کاری موتور کولر آبی در یک نگاه

کاری که باید انجام شود	نکته مهم
قطع کامل برق کولر	فقط خاموش کردن کلید کولر کافی نیست؛ برق مدار را از منبع قطع کنید
باز کردن پنل و بررسی وضعیت موتور	محل موتور، پولی، تسمه، شفت و یاتاقان ها را مشخص کنید
تمیز کردن محل روغن کاری	روغن را روی گردوغبار و جرم انباشته نریزید
پیدا کردن روغن خور موتور یا یاتاقان	هر موتوری محل روغن کاری ندارد
انتخاب روغن مناسب	روغن سبک و مناسب برای یاتاقان یا موتور، طبق توصیه سازنده
روغن کاری یاتاقان های شفت	مقدار کم روغن را به محل روغن خور وارد کنید
روغن کاری موتور در صورت وجود روغن خور	معمولاً چند قطره کافی است؛ از روغن کاری بیش از حد پرهیز کنید
بررسی تسمه و پولی	تسمه نباید بیش از حد شل یا سفت باشد
روغن نباید روی سیم پیچ یا تسمه بریزد	پاک کردن روغن اضافه و بستن قطعات
صدای موتور، لرزش، چرخش پروانه و عملکرد تسمه را بررسی کنید	تست نهایی کولر

1- برق کولر را کاملا قطع کنید

نخستین مرحله روغن کاری، دست به روغن شدن نیست، بلکه باید برق کولر را قطع کنید. برق مدار را از فیوز مربوطه قطع کنید و در صورت وجود دوشاخه، آن را هم از پریز خارج نمایید. روغن کاری موتور ارتباطی با پمپ آب ندارد. وظیفه پمپ رساندن آب به پوشال ها است و موتور اصلی کولر وظیفه چرخاندن پروانه را به عهده دارد. پس اگر پمپ روشن نمی شود، روغن کاری موتور مشکل آن را حل نمی کند.

شاید این سوال را داشته باشید که از کجا بفهمیم پمپ آب کولر آبی سوخته است؟ خاموش ماندن پمپ، صدای غیر عادی، داغ شدن بدنه یا روشن نشدن آن می تواند دلایل متفاوتی مانند گیر کردن پروانه، قطع برق، خرابی سیم کشی یا خرابی خود پمپ را در بر داشته باشد.

بعد از قطع کردن برق، چند دقیقه صبر کنید و سپس به سراغ پنل های جانبی بروید. در کولرهای آبی معمولی، موتور در بخش بالایی یا میانی شاسی نصب بوده و از طریق تسمه به پولی روی محور پروانه متصل است.

2- پنل کولر را باز کنید

پنل جانبی را با دقت خارج کنید تا موتور، تسمه، پولی و محور پروانه قابل مشاهده باشند. ابتدا تسمه را بررسی کنید. تسمه ای که ترک خورده، ریش ریش، بسیار شل یا بیش از حد کشیده شده باشد، منجر به لرزش، صدای غیر طبیعی و انتقال نامناسب نیرو می شود. سرویس های دوره ای کولرهای آبی هم بررسی کشش و سلامت تسمه را در کنار بررسی موتور و یاتاقان ها توصیه می کنند.

با برق کاملا قطع، پروانه یا محور را با دست به آرامی بچرخانید. محور باید بدون گیر کردن شدید حرکت کند. اگر هنگام چرخاندن، صدای ساییدگی، لقی یا مقاومت غیر عادی وجود دارد، تنها روغن کاری مشکل را حل نمی کند و احتمال خرابی یا فرسودگی یاتاقان وجود دارد.

3- گرد و غبار اطراف یاتاقان و موتور را تمیز کنید

کولر آبی محیطی است که گرد و غبار، رطوبت و رسوبات زیادی در آن دیده می شود. از این رو، ریختن روغن روی این سطح کار درستی نیست. با یک پارچه تمیز و خشک، اطراف موتور، محل روغن خور، پولی و یاتاقان را حسابی تمیز کنید. اگر روغن قدیمی با گرد و غبار مخلوط شده و شکل خمیر مانند و چسبناکی را ایجاد کرده است، نشان می دهد قطعه مدت زیادی سرویس نشده یا از روغن نامناسبی استفاده شده است.

4- محل روغن خور موتور و یاتاقان را پیدا کنید

مهم ترین مرحله همین است. روی برخی موتورهای کولر، محلی به خصوص برای اضافه کردن روغن هست که با درپوش کوچک یا روغن خور مشخص می شود. در مقابل برخی موتورها با بلبرینگ های آب بندی شده ساخته شده اند و نیازی به افزودن روغن ندارند. پس این تصور که هر موتوری را باید حتما روغن زد، کاملا اشتباه است.

در کولرهای تسمه ای، جدا از خود موتور، یاتاقان های محور پروانه هم مهم هستند. حتی اگر موتور نیازی به روغن کاری ندارد، شاید یاتاقان های شفت به سرویس احتیاج داشته باشند. اگر محل روغن خور مشخصی روی موتور ندیدید، درپوش موتور را بی دلیل باز نکنید و روغن را از شکاف های بدنه داخل آن نریزید.

5- روغن مناسب انتخاب کنید

برای روغن کاری این بخش ها باید از روغن سبک مناسب یاتاقان یا موتور استفاده شود. روغن چرخ خیاطی گزینه ای رایج و مناسب است. در مقابل، استفاده خودسرانه از روغن های غلیظ یا روغن خودرو انتخاب درستی نیست. گریس را هم نباید بدون توجه به طراحی قطعه جایگزین روغن کرد. روغن و گریس از نظر ویسکوزیته، نحوه حرکت و محل کاربرد یکسان نیستند.

6- یاتاقان های محور پروانه را روغن کاری کنید

یاتاقان یا مجموعه تکیه گاه شفت پروانه در کولر آبی، قطعاتی است که اصطکاک آن مستقیما روی کیفیت چرخش محور اثر می گذارد. برای روغن کاری هم ابتدا محل روغن خور یا مخزن کوچک مخصوص یاتاقان را پیدا کنید. اگر یاتاقان سیستم شما درپوش روغن دارد، مقدار کمی روغن سبک به آن اضافه کنید. حدود 3 تا 4 قطره برای این مرحله توصیه شده است. سپس با برق قطع پروانه را با دست چند دور بچرخانید تا روغن در محل تماس قطعات متحرک پخش گردد.

در این مرحله یک اشتباه متداول را نباید انجام داد. محفظه یاتاقان را تا آخر پر نکنید. قرار نیست قطعه را غرق در روغن کنید. مقدار اضافه نه تنها مزیتی ندارد، بلکه روغن شاید به قسمت های دیگر نشت کند. اگر سفتی یا صدای خراش و زوزه بعد از روغن کاری هنوز پابرجاست، شاید یاتاقان فرسوده شده باشد.

7- خود موتور را در صورت داشتن محل روغن خور، روغن کاری کنید

اگر موتور کولر آبی شما محل روغن خور دارد، با قطره چکان یا سرنگ مقدار بسیار کمی روغن مناسب را وارد آن محل کنید که 2 الی 3 قطره کافی است. هدف از این کار، رساندن روغن به محل یاتاقان یا بوش داخلی موتور است. روغن را به سیم پیچ ها، بخش های الکتریکی، خازن یا اتصالات برق نریزید. ورود روغن به این قسمت ها، آلودگی ایجاد می کند و در موارد شدید منجر به اختلال الکتریکی می شود.

همچنین اگر موتور شما بلبرینگ آب بندی شده و بدون روغن خور دارد، آن را باز نکنید. در این نوع موتورها، بلبرینگ برای کار طولانی با روان کاری کارخانه ای ساخته شده است.

8- پولی و تسمه را بررسی کنید

در موتور کولر آبی نیروی چرخش از سمت پولی و تسمه به شفت پروانه می رسد. پس شاید موتور کاملا سالم باشد، اما تسمه خراب یا تنظیم آن نامناسب باشد. در صورت شل بودن بیش از حد تسمه، شاید لغزش و افت سرعت ایجاد کند و اگر بیش از حد هم سفت شود، بار اضافی به یاتاقان ها و موتور وارد خواهد کرد. هرگز روی سطح تسمه روغن نریزید. تسمه برای انتقال نیرو به اصطکاک مناسب با پولی نیاز دارد و روغنی شدنش باعث لغزش می شود.

 9- روغن اضافی را پاک کنید

پیش از بستن پنل ها، این چند مورد را مجدد کنترل کنید:

• هیچ روغنی روی سیم پیچ یا اتصالات برق نریخته باشد.
• سطح تسمه خشک و تمیز باشد.
• روغن اضافی اطراف یاتاقان پاک شده باشد.
• شفت پروانه با دست حرکت طبیعی داشته باشد.
• پیچ ها و درپوش های روغن خور سر جای خود باشند.
• قطعه ای هنگام چرخاندن محور لقی غیر عادی نداشته باشد.

10- کولر را روشن کنید

اکنون پنل را در وضعیت ایمن قرار دهید و کولر را روشن کنید. در شروع کار، به صدای موتور و محور دقت کنید. اگر پیش از روغن کاری صدای خش خش یا زوزه می شنیدید، باید ببینید اکنون کمتر شده است یا نه. حرکت پروانه هم باید یکنواخت باشد و تسمه نباید روی پولی سر بخورد یا به شکل غیر عادی تاب بخورد.

اگر برای مشاهده مکانیزم کولر، پنل باید باز بماند، فاصله ایمن را حتما با آن رعایت کنید. هنگام چرخش پروانه و تسمه، دست، لباس و ابزار نباید به قطعات متحرک نزدیک شوند. اگر بعد از روغن کاری موتور، همچنان صدای شدید، لرزش زیاد، بوی سوختگی، داغ شدن غیر عادی یا افت سرعت وجود دارد، در روغن ریزی زیاده روی نکنید. این علائم می تواند از خرابی یاتاقان، مشکل تسمه، خازن، سیم پیچی موتور، گرفتگی مکانیکی یا ایراد های دیگر باشند.

روغن کاری موتور کولر آبی هر چند وقت یک بار انجام شود؟

برای همه کولرها نمی توان عدد ثابتی را بیان کرد. فاصله سرویس به نوع موتور، طراحی یاتاقان، میزان استفاده، گرد در محیط و توصیه شرکت سازنده بستگی دارد. برای یک سری از موتورهای دارای محل روغن خور، روغن کاری سالی یک بار توصیه شده است. برای بلبرینگ های شفت نیز با توجه به طراحی دستگاه، شاید این دوره کوتاه تر باشد.

عملا شروع فصل گرما بهترین فرصت برای سرویس اساسی کولر است، چون قبل از وارد شدن موتور به ساعت های طولانی کار، می توان تسمه، یاتاقان، موتور، پمپ و وضعیت کلی دستگاه را با هم بررسی کرد. اگر در منطقه پر گرد و غباری هستید، بازدیدهای دوره ای را فراموش نکنید.